De situatie in Oost-Congo gaat van kwaad naar erger. Plunderingen, moord, verkrachtingen, ontvoeringen en mensen op de vlucht voor het geweld. Rebellen -nationale bevrijders volgens eigen zeggen-, al dan niet gesteund door Rwanda hebben de controle over grote gebieden in de streek. Het reguliere Congolese leger lijkt machteloos en ook de VN-troepen (MONUC) zijn niet bij machte om op z'n minst de bevolking de nodige bescherming te bieden.

Grondstoffen.
De inzet van het conflict is in de eerste plaats een kwestie van de controle over de grondstoffen waar Congo in het algemeen en Oost-Congo in het bijzonder zeer rijk aan is. De grondstoffen én het geld dat je daarvoor kan krijgen, natuurlijk. De handel in die grondstoffen mag dan vaak wel illegaal zijn, het is bijzonder lucratief en voedt de escalatie van het geweld, de bewapening en dus de oorlog.

Etnie.
Op deze economische basis ent zich een etnisch conflict en naarmate de bevolking minder en minder bescherming kan genieten, in die mate zoeken de mensen zelf meer en meer toenadering tot gewapende groepen volgens etnische breuklijnen.
Er is een akkoord binnen de VN om de MONUC te versterken; maar dat heeft tijd nodig. Om die tijdsspanne te overbruggen lanceerde België en vooral onze minister van Buitenlandse Zaken, Karel De Gucht (Open-VLD) het idee om een EU-troepenmacht te sturen. België zou deelnemen, maar de leiding zou moeten worden genomen door de Fransen of de Britten. De EU houdt ondanks het diplomatiek offensief van De Gucht de boot af.

Wenselijk?
Is dat überhaupt een goed idee, zo'n EU-troepenmacht?
Ten eerste, de troepenmacht zou ontplooid worden in samenspraak met de VN en met een VN-mandaat. De VN vraagt er om. Voor ons is dat altijd een basisvoorwaarde om eender welke 'interventie' of tussenkomst te verantwoorden. EU-troepen, NAVO-troepen (zoals vb. in de Balkan destijds), 'Coalitietroepen' (zoals in Irak),... zonder VN-mandaat zijn altijd illegaal...

Belgische deelname.
Maar er is wel een Belgisch probleem. Na het débacle in Rwanda in 1994 en de genocide die daarop volgde, heeft ons Parlement op aandringen van de Parlementaire Onderzoekscommissie daarover, beslist dat België nooit nog troepen zou sturen naar onze ex-kolonie of onze ex-mandaatgebieden (Rwanda en Burundi). Mocht er alsnog een EU-troepenmacht voor Oost-Congo komen, en mocht België daaraan willen meewerken, dan moet er eerst teruggekomen worden op die beslissing. Het Blokbelang en Groen! zijn tegen.

Politiek.
Maar fundamenteler: het conflict is niet militair te beslechten. Een louter militaire oplossing is een illusie. Alleen een politiek onderhandelde oplossing kan soelaas brengen voor de bevolking. En toch staan een aantal NGO's (o.a. 11.11.11) niet afkerig tegenover een EU-troepenmacht. De redenering is dat de crisissituatie voor de bevolking acuut is. De bevolking moet meteen bescherming kunnen krijgen. En bovendien zit de militaire situatie zo muurvast dat onderhandelingen ook niet kunnen. Een militaire tussenkomst zou die situatie moeten kunnen deblokkeren.

Jaak Perquy