Een opmerkelijk artikel in De Knack van 16 november (‘De Paradox van het zwarte goud’, Karl van den Broeck) gaat in op de perversies van het kapitalisme, al gebruikt de auteur alleen maar woorden als ‘paradox, cynisme en ridiculiteit’.
Leefbare pensioenen zijn een probleem en hoe hoger bijvoorbeeld de olieprijzen, hoe problematischer het is voor velen om met een wettelijk pensioentje rond te komen. Dus gaan mensen die het zich kunnen veroorloven aan het pensioensparen. Dat doet men met pensioenfondsen die… (o.a.) beleggen in grondstoffen zoals aardolie… en daarmee de speculatie tegen die olieprijzen in de hand werken en dus die prijs de hoogte injagen.
Want niet alleen de ‘schaarste’ vanwege de vooral Chinese vraag en de situatie in de olierijke gebieden (Irak,…) duwt de olieprijs de hoogte in, ook de speculatie doet dat (in de Knack verwijst men naar de topman van Exxon Mobil die voor het Amerikaans parlement zou hebben verklaard dat de speculatie verantwoordelijk is voor 20 dollar per vat –op een totale kostprijs van ongeveer 56 dollar per vat).
Olie is overigens ook niet de enige grondstof waartegen gespeculeerd wordt door pensioenfondsen en andere zogenaamde institutionele beleggers; ook metalen en platina doen het goed. Maar hogere brandstof-, en grondstofprijzen verkleinen de winstmarges van de industrie en dus ook de interesse van beleggers voor die industrie. Op z’n beurt leidt dat tot afdankingen –als het al niet tot sluitingen leidt. En die afdankingen worden voor een deel afgewenteld op (vroegtijdige) pensioneringen…
Het pensioensparen dat de mensen zou verzekeren dat ze een pensioen krijgen dat de levensduurte aankan, is er m.a.w. mee verantwoordelijk voor dat die levensduurte hoger wordt (via brandstof en grondstofprijzen) en dat de werkloosheid stijgt (via afdankingen en sluitingen)en de vergrijzing ‘een probleem’ wordt (via vervroegde pensionering). Dat is geen paradox, geen ridiculiteit of cynisme, dat is gewoon perversie ; het kapitalisme ten voeten uit.

JP