Nutteloze steden; onmachtige gemeentebesturen en concurrerende stadsdiensten.
Lef dacht een dag over gemeentelijk beleid.


Lef (Links Ecologisch Forum, Radicaal Links-Groene Beweging) organiseerde op 21 mei een denkdag over gemeentepolitiek in Gent. Onderwerpen waren: het stedenbeleid in Vlaanderen (gebrek daaraan), de impact van de globalisering op de gemeenten en het gemeentedecreet. Weinig volk, daar in Gent, maar wel zéér interessant. De bedoeling is dat er nog denkdagen volgen; o.a. over de elementen van een mogelijk gemeentelijk beleid die een (radicaal) progressief na aan het hart zouden moeten liggen.


Anti-stedelijke mentaliteit
Professor Kesteloot (sociale en economische geografie, KUL) sprak over het (gebrek aan) stedelijk beleid in Vlaanderen. Vlaanderen heeft een sterk anti-stedelijke mentaliteit, zowel historisch als vandaag. Dat heeft geleid tot een verwaarlozing en verarming van de grote steden. En dat terwijl grote steden precies de plaatsen zijn waar de antwoorden op de hedendaagse uitdagingen vandaan zullen moeten komen. Vlaanderen zal zich moeten verzoenen met de grootstad en daarom zullen er dialogen moeten komen tussen de arme inwoners van de stad zelf, de (rijke) inwoners van de randsteden en de andere (rijke) stadsgebruikers; vooral i.v.m. de lusten en de lasten van de grootstad. Mislukt dat, dan gaat de creatieve kracht van de grootstad verloren en krijgen we of een nutteloze stad, of een repressieve stad.

Gats
Attac!-medewerker en wetenschappelijk medewerker aan de Univ. van Lancaster (UK) Stijn Oosterlynck leidde de discussie in over de impact van de globalisering op de gemeenten. Globalisering op zich (integratie op wereldschaal) is iets positiefs, maar de wijze waarop die gebeurt wordt bekritiseerd. Het beleid van instellingen als de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en de EU is eenzijdig afgestemd op de belangen van grote multinationale bedrijven. Winst staat daarbij boven sociale belangen en milieu-overwegingen. Dat proces tast niet alleen de macht van de natiestaten aan, maar ook die van lokale besturen.
Het Gats bijvoorbeeld, is het WTO-verdrag over de vrijmaking van handel in diensten en die beperkt in ruime mate de beleidsmogelijkheden van gemeentebesturen. De liberalisering van publieke diensten wordt geëist en die diensten worden vaak door lokale overheden voorzien. Gats bepaalt welke plaatselijke regelgeving moet afgeschaft worden omdat die niet in overeenstemming zou zijn met het verdrag. Daardoor mogen lokale overheden geen overwegingen van plaatselijke werkgelegenheid of milieuoverwegingen meer laten meespelen in hun beleid. De WTO is een niet-verkozen orgaan, maar zal wel bepalen welke wetten nog van toepassing mogen zijn. Dat geldt ook voor nieuwe wetten en regels: de WTO zal beslissen welke ‘noodzakelijk’ zijn en dus nog toegelaten zullen worden. Dat zal slaan op zaken als sociale tarieven voor elektriciteit, quota voor vrouwen of allochtonen, diplomavereisten, bescherming van lokale hulpbronnen etc.

Beseffen
Tussenkomen in de lokale economie via overheidscontracten zal ook niet meer kunnen om bijvoorbeeld achtergestelde gebieden te helpen, de plaatselijke werkgelegenheid te helpen of om te voorkomen dat de economie in handen komt van monopolies.
Het is volgens Oosterlynck bovendien de vraag of de lokale besturen wel beseffen wat er hen boven het hoofd hangt. Er is een schrijnend gebrek aan kennis terzake.
Een ander voorbeeld is de Bolkensteinrichtlijn dat de diensten wil deregulariseren. Nu geldt in heel wat landen een regel dat er beperkingen zijn m.b.t. de vestiging van verschillende soort bedrijven en zaken (vB apothekers, taxibedrijven,…) en dit om de leefbaarheid van die zaken een beetje te garanderen. Bolkenstein wil dat afschaffen. Dat zal de lokale ondernemers danig onder druk zetten..

Bewust machteloos
“Lokale overheden worden bewust machteloos gemaakt ten aanzien van de internationale dienstensector en kunnen zodoende steeds minder adequaat reageren op allerlei sociale, economische en ecologische problemen die zich stellen en waarvan hun burgers terecht verwachten dat ze die aanpakken. Door de beleidsruimte van lokale overheden in te perken wordt bovendien verhinderd dat burgers via het lokale niveau ingaan tegen de neoliberale globalisering. Een andere wereld wordt via wettelijke weg onmogelijk gemaakt,” aldus Oosterlynck.

Decreet
Mark Suykens, medewerker van de Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG) lichtte tenslotte het ontwerp van gemeentedecreet toe. Dat decreet is ondertussen in behandeling in het Belgisch parlement. Het biedt een paar mogelijkheden die de burgerparticipatie bevorderen, maar maakt die niet verplicht. Bovendien dreigt er een belangenconflict bij de herdefinitie van de functie van stadsontvanger die wel eens rechter en partij zou kunnen worden in die zaken waarvoor hij bevoegd is.

Verontrustend
Een ander verontrustend gegeven werd aangevoerd door KP-gemeenteraadslid van Oostende, Arne Baillière. Hij wees op de mogelijkheid die er door het (ontwerp van) decreet geboden wordt om ‘extern verzelfstandigde agentschappen in privaatrechterlijke vorm’ op te richten. Men stelt dat het ‘noodzakelijk’ is ‘gemeentelijke taken op commerciële wijze te realiseren onder werkingsvoorwaarden die identiek zijn aan die van concurrenten.’ De gemeentelijke non-profit-taken (vb. groendiensten) moeten concurreren met de commercie?!
Het is wel zo dat, als een gemeente zo’n agentschap opzet, dat beargumenteerd moet worden en dat de overheid (Vlaams Gewest) het moet goedkeuren, maar neoliberale overheden zullen daar wel geen probleem mee hebben….
In de korte periode die nog rest(-te) voor de eventuele definitieve goedkeuring van dit decreet heeft LEF diverse progressieve parlementsleden en fracties aangesproken om hen op dit probleem te wijzen en er bij hen op aan te dringen het decreet op z’n minst op dit punt te amenderen.
Jaak Perquy.

Info over het gemeentedecreet en m.b.t. de timing van de behandeling ervan: www.VVSG.be . Info over LEF: www.lef-online.be

Lef-website